‘Katholieke school beter vertrekpunt voor integratie dan openbare school’

rkonderwijs0918-1

Mgr. Jan Hendriks: “Katholieke scholen zijn oefenscholen voor het leren omgaan met verschillende culturen en opvattingen.” (Foto: Aaron Burden/Unsplash)

Het confessionele onderwijs biedt een beter vertrekpunt om de integratie te bevorderen dan het openbaar onderwijs. Dat stellen mgr. Jan Hendriks en Titus Frankemölle in een opinieartikel dat deze week in Katholiek Nieuwsblad verschijnt. “Wie zelf niets vindt of te zeggen heeft, kan ook de dialoog met andersdenkenden niet aangaan”, aldus de auteurs.

‘IJzersterk merk’

“De katholieke school blijft een ijzersterk merk”, vindt Hendriks, hulpbisschop van het bisdom Haarlem en binnen de Bisschoppenconferentie verantwoordelijk voor het onderwijs. “Ook niet-katholieke ouders of katholieke ouders met een lossere band met de kerk kiezen vaak voor een katholieke school. Dat zal te maken hebben met de kwaliteit maar ook met de vitale waardengemeenschappen die ouders op een katholieke school ervaren.”

In hun artikel in Katholiek Nieuwsblad spreken de auteurs dan ook met klem het beeld tegen dat confessioneel onderwijs een “reliek uit het verzuilde verleden” is. “Het katholiek onderwijs heeft wel een volledig andere rol gekregen dan in de vorige eeuw”, zo licht bisschop Hendriks toe. “Waar katholieke scholen zich vroeger richtten op het onderwijs voor leerlingen uit de eigen zuil, hebben katholieke scholen nu een veel bredere functie. Zij zijn ook oefenscholen voor het leren omgaan met verschillende culturen en opvattingen, gevoed door wederzijds respect en het besef van de unieke waarde van ieder individu.”

Brede consultatie

De opiniebijdrage van Hendriks en Frankemölle vormt de opmaat voor een studiemiddag op 20 september in Wassenaar, waarmee de Nederlandse Katholieke Schoolraad (NKSR) een brede, landelijke consultatie begint over de betekenis van de school voor de interculturele dialoog. De NKSR wil daarover dit schooljaar in gesprek gaan met bestuurders, directies, docenten, ouders en andere betrokkenen bij het katholiek onderwijs.

Aanleiding voor deze brede consultatie vormt een internationale conferentie rond dit thema in het voorjaar van 2019. Aan alle deelnemende landen, waaronder Nederland, is gevraagd om een schets te geven van de lokale situatie.

‘Dutch miracle’

Volgens Titus Frankemölle, voorzitter van de NKSR en zelf schoolleider, heeft de katholieke Kerk wereldwijd ruime ervaring in het ondersteunen van de interculturele dialoog in pluriforme samenlevingen. Frankemölle: “In sommige landen bestaan er sinds jaar en dag hoog gewaardeerde katholieke scholen met nauwelijks of zelfs geen katholieke leerlingen. Nu het katholiek onderwijs in ons land een transitie doormaakt, kunnen we van die buitenlandse ervaringen leren.”

“De bijzondere Nederlandse situatie waarin katholieke scholen immens populair blijven in een samenleving die steeds meer seculariseert, zullen sommige buitenlanders niettemin als een ‘Dutch miracle’ zien. Daarom willen we graag weten hoe katholieke scholen in ons land omgaan met de interculturele dialoog, wat goed werkt en tegen welke problemen ze aanlopen. We hopen dat uit deze consultatie ook tips en leerpunten voor Nederlandse katholieke scholen zelf naar voren komen.”

Opvallende uitzondering

Secularisatie en teruglopende kerkelijke participatie onder katholieken zorgen al jaren voor een daling van de statistieken op alle aspecten van het kerkelijke leven. Het katholiek onderwijs is daarop een opvallende uitzondering. Katholieke scholen voor primair onderwijs in ons land tellen samen zo’n 500.000 leerlingen, een derde van het totaal aantal leerlingen. Van een terugloop is in de afgelopen dertig jaar niet of nauwelijks sprake.

In het voortgezet onderwijs is wel enige krimp zichtbaar, maar ook daar is de neergang veel minder dan op andere terreinen in kerkelijk Nederland. In totaal volgen jaarlijks zo’n 750.000 scholieren hun primaire en voortgezette onderwijs aan een katholieke school.

Studiedag

Het startschot voor de landelijke consultatie van de NKSR klinkt op donderdag 20 september a.s. tijdens een studiemiddag op het Adelbert College in Wassenaar. Naast bijdragen van o.a. Roland Grillis (rector Adelbert College), mgr. Jan Hendriks (bisschop-referent onderwijs), Juliëtte van Deursen (docent Religious Education and Interreligious Dialogue, Fontys Hogeschool), Lex de Goeij (schoolleider St. Dominicusschool, Utrecht), Hilde Kieboom (voorzitter Sant’Egidio Vlaanderen) en Theo van der Zee (coördinator/ onderzoeker katholiek onderwijs, Verus) worden alle aanwezigen uitgenodigd om ervaringen, visies en aanbevelingen met elkaar te delen. De bijeenkomst staat open voor iedereen die betrokken is bij het katholiek onderwijs.